پس از ۳۳ سال، برناردو کوینترو تصمیم گرفت وقت آن رسیده تا فردی را پیدا کند که زندگیاش را تغییر داد؛ برنامهنویس ناشناسی که ویروسی رایانهای ساخت و دههها پیش رایانههای دانشگاهش را آلوده کرده بود.
این ویروس، با نام Virus Málaga، عمدتاً بیضرر بود. اما چالش مقابله با این بدافزار، علاقه کوینترو به امنیت سایبری را شعلهور کرد و در نهایت او را به تأسیس استارتاپ VirusTotal رساند؛ شرکتی که گوگل در سال ۱۳۹۱ آن را خریداری کرد. این خرید باعث شد مرکز اصلی امنیت سایبری گوگل در اروپا به شهر مالاگا منتقل شود و این شهر اسپانیایی را به یک قطب فناوری تبدیل کند.
و همه اینها به دلیل برنامهای کوچک و مخرب بود که سازندهاش هیچوقت هویتش برای کوینترو معلوم نشد.
کوینترو که سرشار از حس نوستالژی و قدردانی بود، جستجوی خود را اوایل امسال آغاز کرد. او از رسانههای اسپانیایی خواست تا جستجوی او را برای یافتن سرنخها پوشش دهند. کوینترو دوباره به کد ویروس سر زد تا نشانههایی را بیابد که بیست و چند سال پیش از چشم خود پنهان مانده بود. او سرانجام راز این معما را کشف کرد و نتیجه تلخ و شیرین را در پستی در لینکدین منتشر کرد که در سطح گستردهای بازتاب یافت.
داستان از سال ۱۳۷۱ آغاز شد، زمانی که کوینتروی جوان به پیشنهاد یکی از اساتیدش مامور شد برنامه ضدویروسی برای مقابله با برنامهای ۲۶۱۰ بایتی بنویسد که در آن زمان کل رایانههای مدرسه پلیتکنیک مالاگا را فراگرفته بود. کوینترو به خبرنگار گفت: «این چالش در سال اول دانشگاه علاقه عمیق مرا به ویروسها و امنیت رایانهای روشن کرد و اگر نبود، مسیر زندگیام شاید کاملاً متفاوت میشد.»
جستجوی کوینترو با کمک غریزه برنامهنویسیاش ادامه پیدا کرد. او اوایل امسال از سمت مدیریتی خود کنارهگیری کرد تا «به غار، به زیرزمین گوگل» بازگردد. او شرکت را ترک نکرد بلکه به آزمودن و تجربهگری بدون مسئولیتهای مدیریتی بازگشت.
همین روحیه کنجکاوی باعث شد دوباره به ویروس Málaga رجوع کند و به دنبال جزئیاتی بگردد که در سن ۱۸ سالگی از چشمش دور مانده بود. ابتدا قطعاتی از یک امضا را پیدا کرد و سپس با کمک یک متخصص امنیتی دیگر، نسخهای جدیدتر از ویروس را یافت که نشانهای واضحتر داشت: «KIKESOYYO». این عبارت در اسپانیایی به معنای «Kike soy yo» یا «من کیکه هستم» است؛ کیکه اسم مستعار رایجی برای «انریکه» است.
تقریباً در همان زمان، کوینترو پیامی مستقیم از مردی که اکنون هماهنگکننده تحول دیجیتال شهر کوردوبا است دریافت کرد؛ او ادعا میکرد شاهد خلق این ویروس توسط یکی از همکلاسیهایش در مدرسه پلیتکنیک بوده است. جزئیات زیادی با هم هماهنگ بود اما نکتهای بیشتر جلب توجه کرد: او میدانست پیغام مخفی ویروس ـ که در اصطلاح امنیت سایبری به آن پِیلود گفته میشود ـ بیانیهای علیه گروه تروریستی باسک ETA بود، موضوعی که کوینترو هرگز افشا نکرده بود.
این فرد نامی به کوینترو داد: آنتونیو آستورگا. اما همزمان خبری ناگوار را نیز اعلام کرد: او در گذشته فوت کرده است.
این خبر برای کوینترو بسیار دردناک بود؛ دیگر هرگز نمیتوانست در مورد «کیکه» سوالی از آنتونیو بپرسد. اما او همچنان ماجرا را پیگیری کرد و نقطه عطف داستان از خواهر آنتونیو آمد که فاش کرد نام کاملش آنتونیو انریکه بوده است. برای خانوادهاش، او همان کیکه بود.
سرطان آنتونیو انریکه آستورگا را پیش از آنکه کوینترو بتواند حضوری از او تشکر کند با خود برد، اما داستان در اینجا پایان نمییابد. پست کوینترو در لینکدین به خوبی به میراث «همکار درخشانی که شایسته است به عنوان پیشگام امنیت سایبری در مالاگا شناخته شود» میپردازد؛ نه فقط به خاطر اینکه به کوینترو برای یافتن مسیرش کمک کرد.
طبق گفته دوستش، هدف آستورگا از ساختن ویروسش چیزی جز گسترش پیغام ضدتروریستی و اثبات مهارت برنامهنویسیاش نبود. مشابه با مسیر کوینترو، علاقه آستورگا به حوزه IT ادامه یافت و او معلم رایانه در دبیرستان شد؛ مدرسهای که بعداً کلاس رایانهاش را به یاد او نامگذاری کردند.
میراث آستورگا فراتر از دیوارهای این مدرسه نیز ادامه دارد و تنها محدود به دانشآموزانش نیست. یکی از پسرانش، سرخیو، اخیراً در رشته مهندسی نرمافزار فارغالتحصیل شده و به امنیت سایبری و محاسبات کوانتومی علاقهمند است ـ و این برای کوینترو ارتباطی معنادار محسوب میشود. کوینترو میگوید: «اینکه میتوانم حالا این دایره را کامل کنم و ببینم نسلهای جدیدی بر این بنیاد میسازند، برایم معنای عمیقی دارد.»
برای کوینترو، که احساس میکند شاید راهشان دوباره تلاقی کند، سرخیو «نمونه بارزی از استعدادی است که امروز در مالاگا شکل میگیرد». این موضوع برآمده از رشد VirusTotal و تبدیل آن به ریشه مرکزی «مرکز مهندسی امنیت گوگل» و همچنین همکاریهای متعدد با دانشگاه مالاگا است؛ همکاریهایی که این شهر را به قطب واقعی استعدادهای امنیت سایبری تبدیل کرده است.
